جام جم آنلاین - گاهی فرد تصور می‌کند کسی در نزدیکی او صحبت می‌کند یا صدایی از منبعی ناشناخته به گوشش می‌رسد. این تجربه به مسائل ماوراءالطبیعه ارتباطی ندارد و می‌تواند دلایل پزشکی، شنوایی یا روان‌شناختی داشته باشد.
۱- وزوز گوش؛ صدایی که منبع بیرونی ندارد
یکی از دلایل رایج شنیدن صدا‌های مداوم، وزوز گوش یا «تینیتوس» است. فرد مبتلا ممکن است صدای زنگ، سوت، خش‌خش، هیس‌هیس یا وزوز بشنود درحالی که منبع صوتی مشخصی در محیط وجود ندارد.
وزوز گوش می‌تواند با کاهش شنوایی، قرار گرفتن در معرض صدای بلند، تجمع جرم گوش، بعضی داروها یا مشکلات گوش میانی و داخلی ارتباط داشته باشد. گاهی هم علت دقیق آن مشخص نمی‌شود. این صدا‌ها معمولاً در محیط‌های ساکت بیشتر به چشم می‌آیند، زیرا صدا‌های محیطی کمتری برای پوشاندن آنها وجود دارد.
۲- توهم شنیداری؛ وقتی فرد صدای حرف زدن می‌شنود
شنیدن زمزمه‌هایی شبیه گفت‌وگوی انسان با وزوز گوش تفاوت دارد. در توهم شنیداری ممکن است فرد احساس کند کسی نام او را صدا می‌زند، چند نفر آهسته با هم صحبت می‌کنند یا صدایی از اطراف به گوش می‌رسد حتی اگر کسی آنجا نباشد.
این تجربه دلایل مختلفی دارد و به‌تنهایی برای تشخیص یک بیماری روان‌پزشکی کافی نیست. کم‌خوابی شدید، فشار روانی، برخی داروها، مصرف مواد، مشکلات عصبی و بعضی اختلالات روان‌پزشکی می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند. تشخیص علت به بررسی شرایط فرد و علائم همراه نیاز دارد.
۳- کم‌خوابی و مرز میان خواب و بیداری
افرادی که برای مدت طولانی کم می‌خوابند یا برنامه خواب نامنظمی دارند ممکن است صدا‌های کوتاه و مبهمی را تجربه کنند. این حالت به‌ویژه هنگام به خواب رفتن یا بیدار شدن رخ می‌دهد و گاهی با شنیدن صدای اسم خود، زنگ تلفن یا زمزمه همراه است.
این تجربه‌ها که به توهم‌های مرتبط با خواب معروف‌اند در بسیاری از موارد گذرا هستند. اگر صدا‌ها در طول روز و هنگام بیداری کامل نیز تکرار شوند یا زندگی روزمره فرد را مختل کنند بررسی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
۴- استرس و اضطراب چگونه بر شنیدن صدا‌ها اثر می‌گذارند؟
اضطراب و تنش روانی می‌توانند حساسیت فرد به صدا‌های محیطی و توجه او به صدا‌های ضعیف را افزایش دهند. وقتی شخص در حالت آماده‌باش و نگرانی قرار دارد ممکن است صدا‌های مبهم محیط را به شکل زمزمه یا پچ‌پچ تفسیر کند.
استرس همچنین می‌تواند وزوز گوش را آزاردهنده‌تر کند. با این حال نباید هر تجربه شنیداری را به اضطراب نسبت داد. تداوم علائم یا بروز آنها بدون سابقه قبلی نیازمند بررسی علت‌های دیگر نیز هست.
۵- کاهش شنوایی و اختلال در پردازش صدا
گاهی فرد صدا‌هایی مبهم می‌شنود، زیرا شنوایی او تغییر کرده است یا مغز اطلاعات صوتی را به شکل متفاوتی پردازش می‌کند. کاهش شنوایی می‌تواند با وزوز گوش همراه باشد و در برخی افراد صدا‌های محیط به شکل نامفهوم یا غیرعادی دریافت شوند.
پزشک ممکن است برای بررسی این وضعیت گوش را معاینه کند و در صورت نیاز آزمایش شنوایی یا ارزیابی‌های تکمیلی را درخواست دهد. اگر شنیدن صدا‌های غیرواقعی تکرار شود ارزیابی پزشکی می‌تواند به تشخیص دقیق‌تر کمک کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر وزوز یا زمزمه مرتب تکرار می‌شود، خواب و تمرکز فرد را مختل کرده یا به‌تازگی آغاز شده است، مراجعه به پزشک عمومی یا متخصص گوش و حلق و بینی می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد. اگر فرد صدای صحبت کردن را می‌شنود، ارزیابی سلامت روان و بررسی داروها و وضعیت خواب نیز ممکن است ضرورت داشته باشد.
کاهش ناگهانی شنوایی، وزوز همراه با ضربان نبض، یا صدا‌هایی که پس از مصرف داروی جدید شروع شده‌اند، نیازمند ارزیابی پزشکی سریع هستند. اگر صدا‌ها به فرد دستور آسیب زدن به خودش یا دیگران می‌دهند، یا با گیجی شدید و تغییر ناگهانی وضعیت ذهنی همراه‌اند، باید فوراً کمک پزشکی دریافت کند.
شنیدن زمزمه یا وزوز تجربه‌ای است که دلایل گوناگونی دارد. بررسی علمی و مراجعه به‌موقع به متخصص راه مطمئن‌تری برای فهم علت آن نسبت به ترسیدن از صدا‌ها یا نسبت دادن شتاب‌زده آنها به پدیده‌های ماورایی است.
